DIM Buraxılış 11 case studies
DIM Buraxılış 11 · Put your knowledge to work in context.
DİM Buraxılış 11 - Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən 11 illik təhsil əsasında keçirilən yekun attestasiya (buraxılış) imtahanıdır. Bu imtahan məktəbi bitirən şagirdlərin fənlər üzrə biliklərinin yekun qiymətləndirilməsi üçün nəzərdə tutulub və DİM-in rəsmi saytında “Yekun attestasiya” bölməsi altında təqdim olunur. İmtahan çoxseçimli (test) formatındadır. Profilə görə məzmun dörd istiqamətə bölünür: Azərbaycan dili, Riyaziyyat, Xarici dil və seçilmiş ixtisas yönümü üzrə fənlər bloku. Topics on this exam: Azərbaycan dili, Riyaziyyat, Xarici dil, and Fənlər bloku (seçilmiş ixtisas yönümü üzrə). The DIM Buraxılış 11 case studies are 4 cases and about 1,594 words.
1Mətn redaktəsində işarə və məna dəqiqliyi
Şagirdə aşağıdakı cümlə verilir: «Müəllim şagirdlərə dedi ki, sabah imtahan olacaq və onlar hazırlaşmalıdırlar.» Şagird cümləni belə düzəldir: «Müəllim şagirdlərə dedi ki, sabah imtahan olacaq, onlar hazırlaşmalıdırlar.» Müəllim isə qeyd edir ki, düzəlişdə ikinci cümlənin kimə aid olduğu qeyri-müəyyən qalır, çünki «onlar» əvəzliyi həm şagirdlərə, həm də başqa şəxslərə aid edilə bilər. Şagirdin əlində iki variant var: (A) «Müəllim şagirdlərə dedi ki, sabah imtahan olacaq; şagirdlər hazırlaşmalıdırlar.» (B) «Müəllim şagirdlərə dedi ki, sabah imtahan olacaq və şagirdlər hazırlaşmalıdırlar.» Hər iki variantda durğu işarəsi dəyişir, məna isə bir qədər fərqlənir. Şagirdin ilk düzəlişində hansı sintaktik-semantik problem yaranır və bunu necə izah etmək olar? (A) və (B) variantlarını durğu işarəsi və məna baxımından müqayisə edin.
414 words, about 2 min2Faiz artımı və endirim: hansı müqayisə doğrudur
Mağazada bir məhsulun qiyməti əvvəlcə 200 manat idi. Satıcı əvvəlcə qiyməti 25% artırır, sonra yeni qiymətdən 20% endirim edir. Alıcı deyir: «25% artım, 20% endirim - deməli, qiymət əvvəlkindən 5% baha olacaq.» Satıcı isə deyir: «Xeyr, qiymət dəyişməyəcək.» Mağaza rəhbəri üçüncü fikri irəli sürür: «Nəticə əvvəlki qiymətdən asılı deyil, həmişə eyni faiz nəticə verir.» Şagirddən bu üç fikri yoxlaması və əlavə olaraq belə bir sualı cavablandırması xahiş olunur: əgər endirim 20% deyil, 25% olsaydı, nəticə necə dəyişərdi? Alıcının «5% baha» fikrini hesablamalarla yoxlayın.
365 words, about 2 min3Mətnin əsas fikri və detalların rolu
İngilis dilində qısa mətn verilir: «Many cities plant trees along busy roads to reduce noise and heat. Studies show that a line of trees can lower street temperature by several degrees and cut traffic noise. However, trees need water and care in the first years, and some species damage pavements with their roots. City planners therefore must choose species carefully and plan long-term costs, not only the initial planting.» Şagirddən üç tapşırıq tələb olunur: mətnin əsas fikrini müəyyən etmək, «however» sözünün funksiyasını izah etmək və mətnə əsaslanaraq şəhər planlaşdırıcısı üçün bir tövsiyə yazmaq.
414 words, about 2 min4Fizika: ölçmə dəqiqliyi və nəticə çıxarma
Şagird bərk cismin sıxlığını təyin etmək üçün təcrübə aparır. Kütləni tərəzi ilə ölçür: 54,0 q. Həcmi ölçmə silindrində suyun səviyyə fərqindən tapır: əvvəl 40 ml, cisim salındıqdan sonra 60 ml, yəni həcm 20 ml. Şagird sıxlığı 54,0/20=2,7 q/sm³ hesablayır və deyir: «Deməli, cisim alüminiumdur, çünki alüminiumun sıxlığı 2,7 q/sm³-dür.» Müəllim qeyd edir ki, silindrin bölgüsü 2 ml-dir, tərəzinin dəqiqliyi isə 0,1 q-dır.
401 words, about 2 min